АҚШ президенти Дональд Трамп ижтимоий тармоқлардаги саҳифасида нефть нархининг ошишини “тўлашга арзийдиган кичик нарх” деб баҳолади. Унинг фикрича, Эроннинг ядровий таҳдиди бартараф этилгач, нефть нархи яна тезда пасаяди. Бу ҳақда CNN маълум қилди.
“Қисқа муддатли нефть нархининг ошиши АҚШ ва бутун дунё хавфсизлиги учун тўланадиган жуда кичик нархдир. Бошқача ўйлайдиганлар – аҳмоқлар”, — деб ёзди Трамп Truth Social тармоғида.
Бозорлар урушдан хавотирда
Эрон атрофидаги можаро нефть бозорига жиддий босим ўтказмоқда. Таҳлилчиларга кўра, уруш чўзилиб кетса, глобал нефть таъминотига жиддий зарба бериши мумкин.
Айниқса, Яқин Шарқдаги нефтни қайта ишлаш заводларига ҳужумлар бозорни янада беқарорлаштирди. Трейдерлар энергия ресурслари оқими узоқ муддатга тўхтаб қолишидан хавотир билдирмоқда.
Эрон эса Форс кўрфазидаги энг муҳим денгиз йўлларидан бири — Ҳормуз бўғозидан ўтадиган ҳар қандай нефть танкерига ҳужум қилиши мумкинлигини билдирган. Бу бўғоз орқали дунёдаги нефть савдосининг қарийб 20 фоизи амалга оширилади.
Якшанба куни АҚШ нефть фьючерслари 18 фоизга ошиб, бир баррель учун қарийб 108 долларга етди. Айрим пайтларда нарх 110 долларгача кўтарилди. Brent маркали нефть ҳам 16 фоизга қимматлашиб, баррелига тахминан 108 долларга чиқди.
Нархлар 150 долларгача етиши мумкин
Энергетика бозори таҳлилчилари вазият янада кескинлашиши мумкинлигини айтмоқда. Kpler компаниясининг етакчи таҳлилчиси Ҳомаюн Фалакшаҳининг фикрича, агар Ҳормуз бўғозидаги транспорт тикланмаса, март ойининг охиригача нефть нархи 150 долларгача етиши мумкин.
Нефть нархининг кескин кўтарилиши фонд бозорларига ҳам салбий таъсир кўрсатди. Инвесторлар инфляция яна кучайиши ва иқтисодиётга босим ортишидан хавотир билдирмоқда.
Шу фонда Dow Jones индексининг фьючерслари 800 пунктдан кўпроқ пасайди. С&П 500 ва Nasdaq индекслари ҳам қарийб 1,6 фоизга тушиб кетди.
Бензин нархи ҳам ошди
Эрон ҳудудига 28 февраль куни уюштирилган дастлабки зарбалардан кейин АҚШда бензин нархи ҳам сезиларли ошди. Якшанба ҳолатига кўра, мамлакатда бензиннинг ўртача нархи бир галлон учун 3,45 долларга етди. Бу бир ҳафта олдинги кўрсаткичдан 16 фоиз юқори.
Энергия нархларининг узоқ муддат қимматлашиши АҚШ иқтисодиётига босим ўтказиши мумкин. Бу эса Конгрессга бўлиб ўтадиган оралиқ сайловлар арафасида Трамп ва республикачилар учун сиёсий муаммоларни кучайтириши эҳтимоли бор.
Вазиятни назорат қилишга уринишлар
АҚШ маъмурияти якшанба куни нефть нархининг кескин ошишидан хавотирларни камайтиришга ҳаракат қилди. Оқ уй Ҳормуз бўғозидан ўтадиган нефть танкерларига суғурта кафолати бериш режасини эълон қилди.
Аввалроқ денгиз суғурта компаниялари минтақадаги кемаларни ҳужумга учраса, суғурта қопламаслигини билдирган эди. АҚШ ҳукумати танкерларни ҳарбий кемалар билан кузатиб бориш имкониятини ҳам кўриб чиқмоқда. Бироқ ҳозирча аниқ режа эълон қилинмаган.
Таҳлилчилар бу чоралар бозорни тўлиқ тинчлантириш учун етарли бўлмаслигини айтмоқда. Уларнинг фикрича, нефть бозорида барқарорлик фақат ҳарбий кескинлик камайган тақдирдагина қайтади.
Можаро янги босқичга ўтмоқда
Эроннинг юқори мартабали расмийларидан бири эса можаро “янги босқичга” кирганини маълум қилди. Бу баёнот Исроилнинг Эрон нефть омборларига зарба берганидан кейин янгради.
Расмийга кўра, Эрон ўз мақсадларига эришмагунча Ҳормуз бўғози устидан назоратни бой бермайди. Шу сабабли минтақадаги энергетика инфратузилмасига янги зарбалар берилиши эҳтимоли ҳам мавжуд.
Айни пайтда айрим нефть ишлаб чиқарувчилар омборлар тўлиб кетгани сабаб ишлаб чиқаришни қисқартиришга мажбур бўлмоқда.
АҚШ энергетика вазири Крис Райт CNN телеканалига берган интервьюсида АҚШ Эроннинг нефть саноати ёки энергетика инфратузилмасига тўғридан-тўғри зарба беришни режалаштирмаётганини айтди. Шу билан бирга, Эрон нефти халқаро санкциялар остида қолаётгани, унинг асосий харидори эса Хитой экани қайд этилди.
