Markaziy Osiyo atrof-muhit va iqlim o‘zgarishini o‘rganish universitetida "Atrof-muhitni asrash va “yashil” iqtisodiyot yili” munosabati bilan Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi tomonidan BMT Taraqqiyot dasturining O‘zbekistondagi vakolatxonasi bilan hamkorlikda amalga oshirilayotgan ikkita xalqaro loyihani ishga tushirishga bag‘ishlangan tadbir bo‘lib o‘tdi. Bu haqda Ekologiya vazirligi xabar qildi.
Loyihalar 2030 yilgacha Global ekologik fond (GEF)ning 6,5 million AQSH dollari miqdoridagi grant mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi.
Tadbir davomida xalqaro tashkilotlar vakillari yangi “yashil” tashabbuslarni taqdim etdilar. Loyihalardan biri “Biologik xilma-xillikni saqlash bo‘yicha Milliy strategiya va harakatlar rejasini va 7-Milliy hisobotini yangilashni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha kompleks dastur” bo‘lib, jahonning 69 davlatida, jumladan, O‘zbekistonda ham amalga oshirilayotgan global loyihaning bir qismidir. U biologik xilma-xillik milliy strategiyalari va harakat rejalarini hamda 7-Milliy hisobotni tayyorlashda mamlakatlarni qo‘llab-quvvatlaydi. Ushbu loyihani amalga oshirish doirasida O‘zbekistonda Global bioxilma-xillik asoslari va uning asosida ishlab chiqilgan yangi milliy maqsadlarga muvofiq yangilangan Milliy strategiya va Harakatlar rejasini tayyorlash kutilmoqda.
Ushbu loyiha bioxilma-xillikni muhofaza qilish, saqlash va tiklash sohasida uzoq muddatli davlat siyosatini shakllantirishga qaratilgan bo‘lib, bu barcha tomonlar: davlat tashkilotlari, biznes hamjamiyatlari va jamoatchilikning faol hamkorligini talab qiladi.
Ikkinchi yirik loyiha – “O‘zbekistonning yuqori qiymatga ega landshaftlarini muhofaza qilish va qayta tiklash bo‘yicha kompleks boshqaruv” loyihasi puxta ishlab chiqilgan va inklyuziv siyosat orqali ekotizimlarni tiklash uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, ekotizimlarni tiklash jarayonlarida innovatsiyalarni qo‘llash va bioxilma-xillikni saqlash bo‘yicha samarali va barqaror moliyalashtirishni ishlab chiqish va sinovdan o‘tkazishga qaratilgan. Ushbu loyihani amalga oshirishdagi asosiy hamkorlardan biri 2024 yilda Toshkentda mintaqaviy vakolatxonasi rasman ochilgan Xalqaro tabiatni muhofaza qilish ittifoqidir. Loyihaning tajriba hududlari G‘arbiy Tyan-Shan, Nurota tizmasi va Ko‘hitang landshaftlari hisoblanadi.
Loyihalar 6 hududdagi 10 ta tumanning landshaftlarini o‘z ichiga oladi: Toshkent viloyatining Parkent va Ohangaron tumanlari, Jizzax viloyatining Forish tumani, Samarqand viloyatining Qo‘shrabot va Payariq tumanlari, Navoiy viloyatining Xatirchi va Nurota tumanlari, Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod tumani, Surxondaryo viloyatining Boysun va Sherobod tumanlari.
Asosiy kutilgan natijalar:
— 53 ming gektar o‘rmon va yaylovlarni tiklash.
— Ekotizimlarni tiklash va biologik xilma-xillikni saqlash maqsadida 200 ming gektar davlat o‘rmon fondi yerlarini boshqarish tizimini takomillashtirish.
— 142278,4 gektar muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni boshqarish tizimini takomillashtirish.
— 30 000 ga yaqin mahalliy aholi ushbu tadbirlardan, jumladan, tabiatga asoslangan turizmni rivojlantirish, yaylovlarni boshqarishni yaxshilash va tabiiy resurslarga asoslangan turmush sharoitini yaxshilash orqali foyda ko‘radi.
— O‘zbekistonning muhofaza etiladigan tabiiy hududlari milliy tizimini mustahkamlash va ilg‘or xalqaro tajribaga yanada moslashtirish.
— Ekotizimni tiklash uchun yangi barqaror moliyalashtirish mexanizmlarini ishlab chiqish
