ЁХУД ҚИЛМИШИДА ЖИНОЯТ ТАРКИБИ БЎЛМАГАН ШАХСГА НИСБАТАН ЖИНОЯТ ИШЛАРИ БЎЙИЧА ПОП ТУМАН СУДИНИНГ ЧИҚАРГАН ҲУКМИ БЕКОР ҚИЛИНДИ
Жиноят ишлари бўйича Поп туман судининг 5 йил аввалги ҳукмига кўра, 65 ёшли ишсиз фуқарога ЖКнинг 135-моддаси 2-қисми “б,е,з,и” бандлари билан 5 йил озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган. 2012 йил 12 декабрь, 2013 йил12 декабрь, 2014 йил 14 ноябрдаги амнистия актларига асосан ўталмаган жазоси учдан бир қисмига қисқартирилган. Судланувчидан фуқаровий даъвогарларга 4.802.234 ва4.617.258 сўм, Наманган вилоят ИИБ фойдасига эса 14.099.110 сўм ундириш белгиланган.
СУДНИНГ ҲУКМИГА КЎРА...
Судланувчи қизи билан олдиндан келишиб, одамларнинг меҳнатидан фойдаланиш мақсадида 2012 йил апрелда икки нафар фуқарога Россияда ёғочни қайта ишлаш заводида иш борлиги, ойига бир смена учун 500 доллар, икки смена учун1.000 доллар миқдорида ойлик маош тўланиши, ётоқ жойи бепул экани, йўл кирани ўзи беришини айтган. Қизи орқали уларнинг ҳар бирига йўл кира учун 500.000 сўм ва 1.000 Россия рубли миқдорида пул берган. Сўнг икки фуқаро Россиянинг Череповец шаҳрига борганларида судланувчи уларни кутиб олиб, бир шахсга топширганликда, у эса алданганларнинг фуқаролик паспортларини ҳужжатлаштириш учун деб олиб, мажбурий меҳнатга жалб қилиб, иш ҳақини бермаганликда айбланган.
Биринчи инстанция суди томонидан ЖКнинг 9-моддаси, ЖПКнинг 22-23-82-112-моддалари ва Олий суди Пленумининг 2014 йил 23 майдаги “Суд ҳукми тўғрисида”ги Қарорининг 16-бандида, ЖПКнинг 463-моддасида қайд этилган Қонун талаблари ва Пленум қарори тушунтиришларига риоя этилмай судланувчининг айблилиги ҳақида барвақт хулосага келинган.
Судланувчи шикоятида одам савдоси жиноятини содир этмагани, ҳа- ракатида жиноят аломатлари йўқлиги ҳақида важлар келтириб, суд ҳукмини бекор қилиб, оқлашни сўраган.
ЖИБ Наманган вилоят судлов ҳайъати иш бўйича судья Б.Бабамирзаеванинг маърузасини, вилоят прокуратураси бўлим прокурори Ж. Жураевнинг суд ҳукмини ўзгаришсиз, шикоятни қаноатлантирмай қолдириш, судланувчи ва унинг ҳимоячисининг суд ҳукмини бекор қилиб, оқлов ажрими чиқариш ҳақидаги фикрларини тинглади. Жиноят иши ҳужжатларини таҳлил қилиб, қатор асосларга кўра апелляция шикоятини қаноатлантиришни лозим топди.
“ҚИЗИМ БЕРГАН ЙЎЛ КИРА ҲАҚИНИ ҲАМ ТЎЛАШМАГАН”
Судланувчи дастлабки тергов ва судда айбига иқрор бўлмаган...
— Россияда ишлаб юрган вақтимда 2012 йил мартда танишим қўнғироқ қилди. “Ўғлимнинг алиментдан қарзи бор, иш топишда ёрдам бер”, деди. Ёғочни қайта ишлаш цехида иш бор, иш ҳақи соатига 55 рублдан экан. Лекин иш оғир, дедим.
Шунга қарамай, танишим рози бўлди. Кейинчалик фуқаровий даъвогар ҳам қўнғироқ қилиб, “ишга бориш ниятим бор. Лекин йўл кира учун пул йўқ”, деди. Шунда қизимдан қарз олиб туришлари мумкинлиги, кейинчалик иш ҳақиларидан тўлашларини айтдим. Улар қизимдан йўл кирага пул олиб, май ойида Россияга етиб келишди. Уларни кутиб олиб, тиббий кўрикдан ўтказдириб, ишлаш учун рухсатномага ҳужжатларини тайёрладим. 2 кундан сўнг уларни Череповец шаҳрига ёғочни қайта ишлаш цехига ишга таксида юбордим. Улар цеҳ раҳбарлари билан шартнома тузиб, ишни бошлашган. Кейин улар билан кўришмадим. Танишим ва фуқаровий даъвогар ичкиликка берилиб, талаб даражасида ишлашмаган. Танишим маст бўлгани учун бошига тахта тушиб кетган. Улар уч ой ишлаган бўлишса, иш ҳақларини бир қисми ҳужжатларини расмийлаштириш ишларига кетган. Учинчи ойдаги иш ҳақларидан 200 доллар ажратилган. Уларни ишга таклиф қилмаганман, ўзлари иш топиб беришни илтимос қилишган. Қайтишга йўл кирани ҳам цехдаги иш юритувчи қилиб берган. Улар ҳаттоки қизим берган йўл кира ҳақини ҳам тўлашмаган.
“ДАЛИЛЛАР АСОСЛАНТИРИЛМАГАН”
Акром АРИПОВ, Ўзбекистон Республикаси Олий суди катта консультанти:
— Апелляция инстанциясида судланувчи дастлабки терговва биринчи инстанция судида берган кўрсатмаларини тасдиқлаган. Таниши ва фуқаровий даъвогарни миграция бўйича ишлайдиган фирма орқали бир аёл ёрдамида топганини қўшимчаулар қонуний тузилган шартнома асосида жойлашишган. Ишлаб турган вақтларида 2 ойдан сўнг Ўзбекистонга келганида ҳам қариндошларидан шикоят бўлмаган. Қайтиб кетганидан кейин туҳмат уюштириб, қидирув эълон қилинган. Улар паспортларини олмагани, ишлаган жойининг бошлиғи ҳам таниш бўлмагани, май-август ойларида ишлаган иш ҳақлари 49.000-50.000 рубль бўлганини у ердан маълумотнома олганида билган. Улар яшаган жойларни ва истеъмол қилган овқатлари суратга олинган. Яшаш шароитлари яхши бўлган.
Биринчи инстанция суди томонидан ҳукмда судланувчининг айби жабрланувчи ва жабрланувчининг вакили берган кўрсатмаларидан ташқари яна қайси объектив далиллар билан исботлангани асослантирилмаган.
Гарчанд, судланувчи қизи орқали икки фуқарони ишга таклиф қилиб, уларни қабул қилиб, иш берувчига топширган бўлса-да, уларни хусусий корхона билан тузилган маиший пудрат шартномаси асосида фуқаролик қонунчилиги нормаларига мувофиқ ишга жойлаштирган. Ўзи ишчиларни тиббий кўрикдан ўтказиб, қонуний тартибда ишлаш учун рухсатнома ҳужжатларни расмийлаштирган.
Жабрланувчилар уяли телефон аппаратидан фойдаланиш орқали яқинлари билан тўсиқсиз алоқа қилиш имконига эга бўлгани каби ҳолатлар судланувчида жабрланувчиларни эксплуатация қилишга қаратилган мақсад мавжуд бўлмаганидан далолат беради.
СУДНИНГ СУДЛАНУВЧИГА НИСБАТАН ЧИҚАРГАН ҲУКМИ БЕКОР ҚИЛИНДИ.
— ЖИБ Поп туман судининг 2015 йил 3 февралдаги судланувчига нисбатан чиқарган ҳукми бекор қилинди. Унинг қилмишида жиноят таркиби бўлмагани сабабли жиноят иши ЖПКнинг 83-моддаси 2-бандига асосан тугатилди.
Судланувчи айбсиз деб топилиб, реабилитация қилинди (оқланди). Судланувчига етказилган мулкий, маънавий ва бошқа зиёнлар оқибатларини ЖПКнинг 304-312-моддаларида назарда тутилган тартибда бартараф қилиш ҳуқуқига эга эканлиги тушунтирилди.
Садоқат АЛЛАБЕРГАНОВА, журналист
