1 январдан Ўзбекистонга электр токида ҳаракатланаётган машиналар импорт қилишга 10% бож қўйилди. Бунга блогер Фируз Аллаев ўз муносабатини билдирди:
"Ман электромобиллар борасида биринчи ўринда турган Норвегия билан қизиқдим.
Электр токига ҳаракатланадиган машиналар нима учун керак?
Чунки улар газ ва бензинга нисбатан ҳавони кам заҳарлайди. Электромобиллар хавога CO2 деярли чикармайди.
Нима учун Норвегия дунёда биринчи ўринда?
Европа Иттифоқида Норвегия энг йирик газ ва нефть ишлаб чиқарувчи мамлакат ҳисобланади. Шунга қарамасдан, Норверияни дунёда 1-ўринга чиқишига сабаб мамлакатда экологлар ҳаракатлари кучлилиги, уларни аҳоли қўллаб-қувватлаши ва керакли инфраструктура, лиготалар, қонунчилик шаклланганидадир.
Норвегия электромобиллар оддий машиналардан кўпроқ сотиладиган дунёдаги биринчи давлат . Хозирда, Норвегияда сотилаётган янги машиналарнинг 54.5 %и электромобилларга тўғри келади. Энг кўп сотилган модель булса - Tesla 3.
Умуман, Европа электромобиллар учун зарядкалар еки станциялари қуриш, хизмат марказларини йўлга қўйиш бўйича бугун ҳ атто АҚШ ва Хитой каби давлатлардан ҳам олдинда.
Нима лиготалар берилган?
- Электромобиллар учун паркинглар бепул.
- Электромобиллар учун қулай кредитлар йўлга қўйилган
- Ҳавога кўпроқ заҳарли газ чиқарадиган машиналар учун кўпроқ солиқлар ва тўловлар қўйилган
- Баъзи ҳолларда электромобил харид қилганлар турли хил солиқ тўловларидан озод қилиниши мумкин.
Электромобиллар учун нима инфраструктура керак?
Бу машиналарнинг асосий муаммоси секин қувватланишида, уларни уйда зарядлаш секин. Бу учун евростандарт 350 kW қ увватга эга тезкор қ увватлаш зарядкалари ёки станциялари керак. Бозорнинг аҳамиятини тушуниб етган нефть компаниялари аста-секинлик билан ўз заправкаларини электр қувватлаш станцияларига алиштириб бошлашди. Масалан, Скандинавия ва Россия ҳудудида 16000дан ортиқ заправкага эга Cirkle K компанияси ҳозирда 100лаб заправкаларни ёпиб, уларни ўрнига зарядкалар ўрнатилган янги авлод заправкаларини очмоқда.
Ғарблик нефть ишлаб чиқарувчилари замонга тез мослашмоқда. Масалан, Голландиянинг Shell компанияси Голландия, Франция, Германия ва Буюк Британияда 30 000 дан ортиқ зарядлаш станцияларини қуриб улгурди.
Франциянинг Total компанияси мамлакат бўйлаб 10 000дан ортиқ зарядкалар ўрнатган G2mobility компаниясини сотиб олди ва йил охиригача дунё бўйлаб 13 800та зарядкалар ўрнатмокчи.
Нима учун нефть ишлаб чиқарувчи бой компаниялар бунга мажбур бўлишмоқда?
Электромобиллар сони ошган сари бензин ва соляркага талаб пасайиб бормоқда. Агар замон билан мослашмаса, компаниялар яқин келажакда 1000лаб заправкаларн и ёпи б, ишчиларни ишдан бўшатишга мажбур бўлишади. Бозор қонунларидан келиб чиқиб, улар бугунги ва келажак талабига таклиф беришга мажбур.
Бизда нима қилиш керак?
Электромобиллар бу келажак. Бунинг аҳамияти фақат ички бозор учун эмас, аксинча соҳани тез ривожлантирсак, бу соҳада қанча тез олдинга ўтсак, иқтисодиётимиз учун шунчалик яхши. Чунки бу соҳа атрофимиздаги мамлакатларда ҳали ривожланмаган ва келажакда улар биз учун катта бозор бўлиш мумкин. На МДҲ мамлакатлари, на Эрон, Покистон каби мамлакатларда бу соҳада катта қадамлар ташланмаган. Бизга яқин мамлакатлардан фақат Россия ва Грузияда соҳада силжишлар бор.
Бизда ҳам бу борада ҳаракатлар бошланди. Масалан, Қўқонда электромобил ишлаб чиқарувчи завод қурилмоқда. Лекин, бунинг ўзи етарли эмас. Бу соҳани ривожлантириш учун манимча 10 фоизлик божни бекор қилиш, машина бозорида реформалар ўтказиш муҳим деб ўйлайман.
Шунингдек электромобиллар ишлаб чиқариш учун инженерларни тайёрлаш мақсадида ОТМларда махсус факультетлар очиш, кадрларни дунёнинг энг ривожланган мамлакатларига таълим олишга ва малака оширишга жўнатиш керак бўлади.
Олдимизда, иккита йўл бор. Ёки келажакни олдиндан кўриб, мутахассисларни тайёрлаб, соҳанинг энг олди мамлакатларида бирига айланамиз ва экспорт эвазига йирик автомобиль саноати қурамиз ёки ҳозиргидек истеъмолчи бўлишда давом этамиз.
Сизчи, сиз электр токида ҳаракатланадиган автомобиль харид қилган бўлармидингиз?"
