«Умр – чопиб кетаётган кийикнинг соясида бир оз сояламоқ», деган эди донишмандлардан бири. Ортимизда қолаётган йўлнинг ёруғ хотираларга бойлиги эса ўтаётган фурсатга шукрона қилишга ундайди бизни. 101 баҳорни қаршилаётган Иккинчи жаҳон уруши қатнашчиси, Мудофаа вазирлиги фахрийси Зубайдулла ота Тошматов ҳам бугун ўтаётган ҳар бир дақиқадан рози, қилган хизматлари эътироф этилаётганлигидан мамнун.
Чирчиқ шаҳридаги Алишер Навоий кўчасидаги 46-хонадонга ташриф буюрган Тошкент ҳарбий округи фахрийлар ишлари бўйича кенгаши раиси Авазбек Номозов, Чирчиқ олий танк қўмондонлик-муҳандислик билим юртидан подполковник Бобур Ражабов, майор Жасур Ҳакимов ҳамда сержант ва офицерларни отахоннинг қизлари Мастура опа кутиб оладилар.
– Бугунги кунларни қаранг, – дейди отахон меҳмонлар билан суҳбат қураркан, – тинчликни, фаровонликни наинки одамлар ҳаётидан, балки осмонда парвоз этаётган қушлардан ҳам билса бўлади. Ёшлигимиз замбаракларнинг гумбурлаши, бомбаларнинг ерни зир титратиб, танкларнинг гувиллашлари, урушдан кейинги қийинчиликлар билан ўтди. Уруш кечагидек эсимда. Польшадан то 1945 йил 7 май куни Германиянинг Элба дарёси бўйидаги жанггача курашдик. Шу вақт оралиғида олти марта яраландим. Кечалари окопларда изғиб, қўлимизда қурол билан қачон уруш тугаркин, қачон ота-онамизнинг дийдорини кўрарканмиз, деб тонг оттирардик. Миллатимиз тинчликсевар халқ. Урушгача халқимизга собиқ тузум бошқача муносабатда бўлган. Босмачилар деган тамға остида яшаб, уруш бошланганда ўзбекистонликларнинг кучидан фронт ичида ҳам, фронт ортида ҳам фойдаланишган. Юртдошларимиз жангда фидойиларча кураши билан эътибор қозонган.
Еттита фарзанднинг отаси, 21 нафар невара, 45 эвара, 2 чеваранинг суюкли бобоси бўлган отахон гоҳида эвараларига уруш ҳақида эртаклар айтиб бераркан. Ҳа, айнан уруш ҳақида. Аслида миллионлаб инсонларнинг ҳаётида улкан қора чизиқ бўлган, бағрида кетмас доғ қолдирган уруш бу. Лекин бугунги ҳурликнинг эрка фарзандлари учун бу хотиралар чиндан-да, эртак.
– Биз бундай отахонлар билан кўпроқ учрашишга, уларнинг насиҳатларини ёшларга етказишга ҳаракат қиламиз, – дейди Тошкент ҳарбий округи фахрийлар ишлари бўйича кенгаши раиси А. Номозов. – Улар тарихнинг тирик китоби, дейиш мумкин. Улардаги жасорат, матонат, юртга садоқат ҳар биримизга ўрнакдир.
– Ёшлиги уруш майдонларида ўтган отахоннинг суҳбатидан таъсирландим, – дейди курсант Жавоҳир Ҳасанов. – Она Ватан озодлиги учун курашган шундай инсонлар бор экан, биз тинчлик ва осойишталик деган улуғ неъматнинг қадрини янада теран англайверамиз.
Аср билан юзлашган, кўзлари тийрак, хотиралари тиниқ отахон меҳмонлар кетар чоғимизда қўлларини дуога очди:
– Уруш ўз номи билан уруш. Унинг дунёдан оти ўчсин. Биз кўрган кунларни фарзандларимиз кўрмасин. Мени йўқлаб, эслаганларни Худо ярлақасин. Юртимиз тинч, халқимиз омон бўлсин.
