Ijtimoiy tarmoqlarda dorixonalarda o`tkazilgan tezkor reydlar natijasida «Yodomarin», «Kardiomagnil» va «Nimesil» dorilarining qalbaki turlari aniqlanganligi hamda “Berlin Chemie AG Menarini Group kompaniyasining «Dikloberl N» dori vositasini O`zbekistonda «Diklobiril Mr» nomi ostida «MERRYMED FARM» kompaniyasi savdoga chiqargan” nomli maqolalar e`lon qilindi.
Shundan so`ng, Monopoliyaga qarshi kurashish qo`mitasi “MERRYMED FARM” MChJ tomonidan Germaniyaning “Berlin-Xemi” kompaniyasining “DIKLOBERL” dori vositasini “DIKLOBIRIL-MR”, “NIMESIL” dori vositasini “MER NIMES”, Polshaning “Takeda Pharma AC” kompaniyasining “KARDIOMAGNIL” dori vositasini “MER KARDIMAGNIS” nomi ostida sotuvga chiqarilganligi to`g`risidagi xabarlarga nisbatan munosabat bildirdi.
Ma`lum qilinishicha, monopoliyaga qarshi organ O`zbekiston Respublikasi “Raqobat to`g`risida”gi Qonunining 13-moddasiga asosan insofsiz raqobat holatlarini, shu jumladan intellektual mulk sohasidagi insofsiz raqobat holatlarini ko`rib chiqadi. Xususan, raqobatchi xo`jalik yurituvchi sub`ekt tomonidan O`zbekiston hududida qonuniy himoyada bo`lgan tovar belgiga o`xshash yoki adashtirib yuborish darajasida o`xshash bo`lgan belgidan foydalanganlik holati, avval fuqarolik muomalasiga kiritilgan tovarni tashqi bezatilishini, shaklini, nomini, tamg`alanishini, etiketkasini, o`rovini, ranglar uyg`unligini, tovar belgisini takrorlash kabi holatlarda kuzatiladi.
Monopoliyaga qarshi organ vakolat doirasida ishni ko`rib chiqishda tovarning tarkibi yoki uning inson salomatligiga nojo`ya ta`siri kabi masalalarni bevosita o`rganmaydi, agar murojaatni ko`rish jarayonida tovarning tarkibi bo`yicha shubha yoki biror ma`lumot aniqlansa yohud inson salomatligiga nojo`ya ta`sir qilganlik holati aniqlansa, ushbu holatlarga huquqiy baho berish vakolati bo`lgan tegishli organga ish hujjatlari va ma`lumotlarni ko`rib chiqish uchun yuboradi. Shuningdek, ushbu dorilarning ta`siri bo`yicha Farmasevtika tarmog`ini rivojlantirish agentligi o`z munosabatini bildirgan.
Yuqoridagi holat bo`yicha, agar Germaniyaning “Berlin-Xemi” va Polshaning “Takeda Pharma AC” kompaniyalari o`zlarining intellektual mulk huquqidan “MERRYMED FARM” MChJ tomonidan ruxsatsiz foydalanayotganligini bildirib, unga nisbatan tegishli huquqiy chora ko`rishni so`rab monopoliyaga qarshi organga murojaat etgan taqdirda ushbu murojaat belgilangan tartibda ko`rib chiqilishi ta`minlanadi.
Shu bilan birga ta`kidlash joizki, O`zbekiston Respublikasi “Dori vositalari va farmasevtika faoliyati to`g`risida” gi Qonunning 3-moddasiga ko`ra, O`zbekiston Respublikasida ro`yxatdan o`tkazilgan dori vositalarining g`ayriqonuniy nusxalari bu – intellektual mulk to`g`risidagi qonun hujjatlari buzilgan holda muomalaga kiritilgan dori vositalaridir.
O`z navbatida, O`zbekiston Respublikasi “Tovar belgilari, xizmat ko`rsatish belgilari va tovar kelib chiqqan joy nomlari to`g`risida”gi Qonunning 27-moddasiga ko`ra, tovar belgisidan yoki adashtirib yuborish darajasida u bilan o`xshash bo`lgan belgidan tovarlarda, tovarlarning etiketkalarida, o`rovlarida qonunga zid ravishda foydalanilganda ular kontrafakt hisoblanadi.
Amaldagi qonunchilikka ko`ra, dori vositalarining tibbiyot amaliyotida qo`llanilishiga, ular davlat ro`yxatidan o`tkazilganidan keyin ruxsat etiladi.
Dori vositalarini davlat ro`yxatidan o`tkazishda dori vositalari, tibbiy buyumlar o`tkazish hujjatlarini baholash doirasida ishlab chiqarish sharoitlarini, dori vositalarining normativ hujjatlar talablariga muvofiqligini, sifati, samaradorligi va xavfsizligi, qo`llashda kutilayotgan samaraning inson salomatligi xavfi nuqtai nazardan sinovlardan o`tkaziladi.
O`z navbatida, “MERRYMED FARM” MChJning yuqoridagi dori vositalari ham ushbu sinovlardan belgilangan tartibda o`tkazilgan holda davlat ro`yxatiga olingan.
Biroq, O`zbekiston Respublikasi Sog`liqni saqlash vazirligining “Dori vositalarini, tibbiy buyumlar va tibbiy texnika ekspertizasi va standartlashtirish davlat markazi” DUK tomonidan dori vositalarini ro`yhatdan o`tkazishda ularning nomi boshqa xo`jalik yurituvchi sub`ektning avval ro`yhatdan o`tkazgan dori vositasining savdo nomiga yoki tovar belgisiga o`xshash yoki adashtirib yuborish darajasida o`xshashligi tekshirilmaydi. Buning natijasida qo`llanilishi bir xil bo`lgan dori vositalari o`xshash yoki adashtirib yuborish darajasida o`xshash nomlar bilan ro`yxatdan
o`tkazilmoqda. Bu esa o`z navbatida, xo`jalik yurituvchi sub`ektlarning avval ro`yhatdan o`tkazgan tovar belgisiga bo`lgan huquqlarini buzilishiga va iste`molchilarning ushbu dori vositasini xarid qilishda chalg`ishiga olib keladi. Mazkur holat insofsiz raqobat holatlarini yuzaga keltiradi.
Monopoliyaga qarshi organ tomonidan tegishli murojaatlarga asosan shu kabi insofsiz raqobat holatlari belgilangan tartibda ko`rib chiqilib, ularni bartaraf qilish choralari ko`rib kelinmoqda.
Jumladan, Pokistonning “Nabiqasim Industries Pvt Ltd” kompaniyasining “KLEEN ENEMA” tovar belgisiga “KLINING ENEMA” ko`rinishida, Latviyaning “GRINDEKS, Akciju Sabiedriba” kompaniyasining “MILDPOHAT” tovar belgisiga “MILDROMED” nomi ko`rinishida, Islandiyaning “Actavis Group PTC enf” kompaniyasining “ALMAGEL” tovar belgisiga “ALYuMAGEL” nomi ko`rinishida, Germaniyaning “Sanofi-Aventis Deutschland GmbH” kompaniyasining “FESTAL/FESTAL” tovar belgisiga “UNI FESTAL” nomi ko`rinishida, Vengriyaning “CHINOIN Gyogyszer es Vegyeszeti Termekek Gyara Zrt.” kompaniyasining “NO-ShPA” tovar belgisiga “NOSh-PEN MR” ko`rinishida, Hindistonning “AJANTA PHARMA LIMITED” kompaniyasining “TRIMOL” tovar belgisiga “TURMOL” nomi ko`rinishida, Vengriyaning “Egis Gyogyszergyar Zrt” kompaniyasining “SUPRASTIN” tovar belgisiga “MR SUPRALGIN” nomi ko`rinishida, Shveysariyaning “Swiss Pharma International AG” kompaniyasining “Bobotik” tovar belgisiga “AKSAN BABOTIK” nomi ko`rinishida, Ukrainaning “Yuriya-Farm” MChJning “REOSORBILAKT” tovar belgisiga “REOSORBLAKTOL” ko`rinishida huquqlari buzilishi bo`yicha qilgan murojaatlari ko`rib chiqilib, tegishli choralar qabul qilingan.
Qo`mita tomonidan Sog`liqni saqlash vazirligiga dori vositalarini ro`yhatdan o`tkazishda ro`y berayotgan intellektual mulk bilan bog`liq qonunbuzilish holatlari to`g`risida, ayniqsa ushbu holatlar “MERRYMED FARM” MChJ ishlab chiqarayotgan dori vositalarini ro`yxatdan o`tkazishda ko`plab uchrayotgani to`g`risida ma`lum qilingan.
Shu bilan birga, Qo`mita tomonidan tegishli vazirlik va idoralarga amaldagi qonunchilikka avval davlat ro`yxatidan o`tkazilgan va guvohnoma berilgan dori vositalari hamda tovar belgisiga ega bo`lgan dori vositalari bilan o`xshash yoki adashtirib yuborish darajasida o`xshashligini aniqlash yuzasidan ekspertizadan o`tkazgandan so`ng dori vositalarini davlat ro`yhatidan o`tkazish va guvohnoma berish nazarda tutuvchi o`zgartirish kiritish to`g`risidagi normativ huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish va vakolatli organga kiritish bo`yicha
takliflar berilgan.
