Kanadada beriladigan pensiyaga yashash deyarli imkonsiz ekan. Bu haqda 2016 yildan beri Kanadaning Kalgari shahrida doimiy istiqomat qilayotgan hamyurtimiz o`zining telegram kanalida xabar bermoqda.
Uning aytishicha, Kanadada 65 yoshdan kattalarga oyiga maksimum 1530 Kanada dollari (bu taxminan 11 milliondan ortiq so`m degani) beriladi va bu pul esa uy arendasi va eb-ichishga arang etadi.
Shu sababli Kanadada pensiyaga odamlarning o`zi jamg`arishi kerak ekan.
Bu erda alohida pensiya jamg`armalari yo`q, istalgan bankda maxsus pensiya hisobraqami — RRSP'ni ochish mumkin. RRSP — Registered Retirement Savings Plan dasturi hukumat tomonidan yaratilgan bo`lib, unga kiritilgan mablag`lar daromad solig`i bazasini kamaytiradi.
Misol: Deyv 2019 yilda 50 ming dollar daromad ko`rdi va shu summadan daromad solig`i to`ladi. Yil davomida u 5 ming dollarni pensiya hisobraqamiga o`tkazdi va shu bilan soliq bazasini 5 ming dollarga kamaytirdi. Endi u 50 ming dollardan emas, balki 45 ming dollardan daromad solig`i to`laydi. Agar yil davomida ko`p soliq to`lagan bo`lsa, keyingi yil aprel oyida Soliq qo`mitasi oshiqcha to`lagan solig`ini qaytarib beradi.
50 ming dollar ishlab topgan Deyv 5 ming dollarni pensiya hisobraqamiga o`tkazsa, soliq bazasining kamaygani tufayli u 1380 dollar daromad solig`i to`lamaydi. Agar to`lab bo`lgan bo`lsa, davlat tomonidan qaytariladi.
Bu dasturning ikkita nyuansi bor:
Birinchidan, RRSP'dan chiqarib olingan mablag`lar daromad hisoblanadi va soliq bazasini oshiradi. Ya`ni, 2020 yilda 50 ming ishlab topgan odam pensiya jamg`armasidan 5 ming dollarini chiqarib olsa, o`sha yili 55 ming dollar ustidan daromad solig`i to`laydi.
Ikkinchidan, bu dasturga millionlab dollar joylab, daromad solig`idan qochish mumkin emas. RRSP'ga kiritilishi mumkin bo`lgan mablag` miqdori yillik daromadingizning 18 foizi yoki 26 500 dollardan oshmasligi kerak.
Pensiya hisobraqamidagi pullar odatda investisiya qilinadi. Pulingizni qaysi bankda jamg`arayotgan bo`lsangiz, o`sha bank orqali kompaniyalar aksiyalarini sotib olishingiz va foyda (yoki zarar) olishingiz mumkin.
Ishxonamda qiziq dastur bor ekan — xodimlar pensiya jamg`armasiga qancha pul kiritsa, ular ham shuncha pul qo`shimcha qilarkan. Bitta sharti bilan — ishxona kiritgan qismi oylikning 1 foizidan oshmaydi. Kompaniyada qanchalik uzoq ishlasa, ishxona kiritadigan summa ham ortib borarkan.
Masalan: Stiv 6 ming dollar oylik oladi (soliqlardan avval), buning 1 foizi 60 dollarni tashkil qiladi. Stiv har oy pensiya jamg`armasiga 60 dollar o`tkazsa, ishxona ham 60 dollar qo`shadi va hisobiga 120 dollar bo`lib tushadi.
Bu summa, yuqorida aytganimdek, soliq bazasini kamaytiradi.
